El hijyeninde denge uyarısı: “Fazlası da zararlı olabilir”
Uzmanlar, el yıkamanın enfeksiyonların yayılmasını önlemede en etkili ve en basit yöntemlerden biri olduğunu vurgularken, aşırıya kaçmanın cilt sağlığını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, 5 Mayıs Dünya El Hijyeni Günü kapsamında yaptığı değerlendirmede, el hijyeninin doğru zamanda ve doğru teknikle uygulanması gerektiğini söyledi.
Mamçu’ya göre, ellerin en az 20 saniye boyunca, tüm yüzeyleri kapsayacak şekilde yıkanması gerekiyor. Ancak görünür kirlenme ya da riskli temas olmadan, sık sık el yıkamanın faydadan çok zarar getirebileceği belirtiliyor.
“Eğer el yıkama bir ihtiyaçtan ziyade ritüele dönüşmüşse ve saat içinde birçok kez tekrarlanıyorsa, bu durum ciltteki doğal koruyucu bariyeri zayıflatabilir” diyen Mamçu, cildin kuruyup gerilmesinin, faydanın yerini zarara bırakmasının ilk işaretleri olduğunu ifade etti.
“Yetersiz hijyen ciddi sonuçlara yol açabiliyor”
Mamçu, özellikle temiz suya ve hijyen koşullarına erişimin sınırlı olduğu bölgelerde, yetersiz el hijyeninin çocuk ölümlerinin başlıca nedenleri arasında yer aldığını söyledi.
Grip, soğuk algınlığı, zatürre, ishal ve Hepatit A gibi pek çok hastalığın, doğru yıkanmayan eller aracılığıyla bulaşabildiğini belirten Mamçu, ellerin mikropların vücuda taşınmasında “köprü” görevi gördüğünü dile getirdi.
Aşırı yıkama enfeksiyon riskini artırabilir
Uzmanlara göre, sık el yıkama ve yoğun dezenfektan kullanımı ciltte mikro çatlaklara ve egzamaya yol açabiliyor. Bu durum ise cildin koruyucu yapısını bozarak mikropların vücuda girişini kolaylaştırıyor.
Mamçu, “Sağlam bir deri, mikroplara karşı en güçlü kalkandır. Cilt hasar gördüğünde enfeksiyon riski azalmak yerine artabilir” dedi.
Aşırı temizlik davranışının bazı durumlarda takıntıya dönüşebileceğini de belirten Mamçu, “El yıkama koruyucudur ancak bu davranışın kontrolsüz hale gelmesi sağlıklı değildir” uyarısında bulundu.
Doğru el yıkama nasıl olmalı?
Uzmanlar, etkili el hijyeni için şu noktalara dikkat çekiyor:
Eller, en az 20 saniye boyunca sabunla yıkanmalı
Parmak araları ve tırnak dipleri ihmal edilmemeli
Yıkama sonrası eller iyice kurulanmalı
Çok sıcak su kullanılmamalı
Gerekirse nemlendirici ile cilt korunmalı
Mamçu, yalnızca 3-5 saniye suyla temasın “yıkama” olarak kabul edilemeyeceğini belirterek, ıslak ellerin mikropları daha kolay yayabildiğini söyledi.
Ne zaman el yıkamak gerekiyor?
Uzmanlara göre el yıkamanın özellikle şu durumlarda ihmal edilmemesi gerekiyor:
Yemek hazırlamadan önce ve sonra
Tuvalet kullanımı sonrası
Öksürme, hapşırma veya burun silme sonrası
Dışarıdan eve gelindiğinde
Çöpe dokunduktan sonra
Hasta biriyle temas öncesi ve sonrası
Sonuç olarak uzmanlar, el hijyeninde “her an değil, doğru an” yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini vurguluyor.
