Staj ve Çıraklıkta Emeğin Tescili Çağrısı
Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu'ndan TBMM'ye Çağrı: "Fiili Çalışma Yok Sayılamaz"
Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu, mesleki eğitim adı altında işletmelerde ter döken çırak ve stajyerlerin işe başlangıç tarihlerinin SGK tarafından uzun vadeli sigorta kolları için esas alınmasını talep etti. Yargıtay'ın emsal niteliğindeki kararına dikkat çeken federasyon, sorunun bireysel dava süreçleriyle değil, kalıcı bir yasal düzenlemeyle çözülmesi gerektiği çağrısında bulundu.
Türkiye genelinde uzun süredir gündemde olan staj ve çıraklık sigortası mağduriyeti konusunda yeni bir hukuki ve toplumsal eşiğe girildi. Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu, eğitim dönemi adı altında işletmelerde fiilen üretim sürecine katılan binlerce çalışanın hak arayışını sürdürüyor.
Yalnızca teorik eğitim almayarak; atölyelerde, fabrikalarda ve küçük işletmelerde usta yanında sökme-takma, montaj, tamir ve imalat işlerine bizzat koşan vatandaşların çıraklık başlangıç tarihlerinin, emeklilik açısından ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilmesi isteniyor.
Yargıtay Kararı Ne Anlama Geliyor?
Kamuoyunda ve sosyal medyada geniş yankı uyandıran Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin (2024/6211 E., 2024/6406 K., 05.06.2024 T.) kararı, çalışma hayatındaki gerçeklikleri bir kez daha gözler önüne serdi.
1993 yılında 17 yaşındayken Çıraklık Eğitim Merkezi'nde eğitime başlayan bir vatandaşın açtığı davayı inceleyen Yargıtay, yerel mahkemenin kararını "eksik inceleme" gerekçesiyle bozdu. Kararın ardındaki süreç ve hukuki çerçeve şu unsurlardan oluşuyor:
Fiili Çalışmanın Tespiti: Yeniden görülen davada, işyeri kayıtları ve tanık beyanlarıyla davacının sadece eğitim almadığı, ustalarla birlikte fiilen üretim ve tamir süreçlerinde çalıştığı kanıtlandı.
Mahkeme Kararı: Somut deliller doğrultusunda, sigortalılık başlangıcının kişinin 18 yaşını doldurduğu tarihten itibaren başlatılmasına hükmedildi.
Otomatik Hak Değil, Emsal: Federasyon, bu kararın tüm stajyerler için otomatik bir hak sağlamadığını, ancak evrak üzerinde "çırak" görünse de normal bir işçi gibi çalıştırılanların durumunun yargı yoluyla tescillendiğini vurguluyor.
"Yıllarca Süren Davalar Kabul Edilemez"
Yargı kararlarının çırakların üretime katıldığı gerçeğini doğruladığını belirten Staj ve Çıraklık Mağdurları Federasyonu, binlerce emekçinin haklarını alabilmek için mahkeme kapılarında yıllar harcamasının kabul edilemez olduğunu ifade ediyor.
Açıklamada, bireysel dava süreçlerinin hem yargı yükünü artırdığı hem de mağduriyetleri uzattığına dikkat çekilerek şu net talepler sıralandı:
Emek Emek Üretim: Staj veya çıraklık döneminde bedenini ve emeğini ortaya koyarak üretime katılan çalışanların fiili hizmetleri SGK ilk işe giriş tarihi sayılmalıdır.
Kalıcı Yasal Çözüm: Bu kronik sorun bireysel dava süreçlerine bırakılmamalı; TBMM tarafından çıkarılacak açık, adil ve kalıcı bir yasal düzenleme ile nihai çözüme kavuşturulmalıdır.
“Stajda Çıraklıkta fiili çalışma yok sayılamaz. Üretimin parçası olan çırak çalışandır. Staj ve Çıraklık başlangıcı SGK iş başlangıcı sayılmalıdır.”
